شیراز، جامعة شیراز، کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة، قسم اللغة العربیة وآدابها

نوع المستند: علمیة محکمة

المؤلفون

1 قسم اللغة العربیة، کلیة اللغات الأجنبیة، جامعة یزد، مدینة یزد

2 قسم اللغة العربیة وآدابها/ کلیة اللغات الأجنبیة/ جامعة یزد/ یزد/ إیران.

10.22099/jsatl.2020.35490.1079

المستخلص

لا تتجلّی ملامح الإیجابیات والسلبیات علی کلّ کتاب مدرسی فی تعلیم اللغات الأجنبیة إلّا من خلال تقویمه وتحلیل العناصر المتضمّنة فیه. عالجت هذه الدراسة کتاب العربیة للصفّ الثانی عشر للمرحلة الثانویة الثانیة فی فرع الآداب والعلوم الإنسانیة بالمدارس الإیرانیة وفق معاییر جودة الکتب المدرسیة واُستُخدمت استبانة توملینسون (2003) والتی تضمّ ثلاثین فقرة موزّعة علی ستّة مؤشّرات، باعتبارها أداةً للدراسة والتقویم عبر توزیعها علی عیّنة البحث المتکوّنة من 50 معلّماً ومعلّمةً بمدینة شیراز؛ فاعتمدت الدراسة علی المنهج  الوصفی-المسحی فیما یخصّ باستخراج تقدیرات العیّنة ،ثمّ تمّ تحلیل البیانات وفقاً لها. دلّت النتائج علی أنّ هذا الکتاب یتمتّع بجاذبیة مطلوبة من حیث تصمیم الغلاف ونوع  الخط والصّور المعروضة فی طیّاته، وثمّة تنوّع فی عرض المحتویات ممّا یلائم أهداف المقرّر الدراسی، کما تکون وحدات الکتاب علی انسجام تامّ بعضها مع البعض، إلّا أنّها لا تساعد الطلاب علی إنماء المهارات اللغویة الأربع لدیهم، وبالتالی لا یساعد فی تنمیة مستوی الثقة بالنفس لدیهم علی المستوی الجیّد والمنشود.

الكلمات الرئيسية

عنوان المقالة [English]

Evaluation of the 12th grade 2nd Arabic textbook in Iranian schools based on Tomlinson`s checklist

المؤلفون [English]

  • Sajed Zare 1
  • Fatemeh Jamshidi 2

1 Arabic Department, Foreign languages faculty, Yazd university

2 Department of Arabic Language and Literatures,Faculty of Foreign Languages, Yazd University, Yazd, Iran.

المستخلص [English]

The advantages and disadvantages of each and every textbook, especially in the field of foreign language teaching, cannot be understood except only through the evaluation and analysis of their elements and the content. The present study, based on Tomlinson`s (2003) checklist, evaluates the 12th grade 2nd secondary school Arabic textbook based on textbook quality assessment criteria. This checklist, consisting of 30 items and 6 factors is selected as a research tool and is given to 50 male and female teachers in Shiraz. This article is descriptive-analytical and the process of surveying the statistical community as to getting the results is based on this research method. The results of this study indicated the high acceptance and liveliness of this book due to its cover page, the form of writing, the pictures presented in, as well as the diversity in presenting the contents. Moreover, the contents of this book are in line with the objectives of the educational headings. Besides, there is complete and desirable coherence between the topics.  However, it has not been successful in helping students improve their four language skills and their self-confidence. 

الكلمات الرئيسية [English]

  • Arabic language teaching
  • Textbook
  • assessment
  • Tomlinson`s checklist

بدر، أنور أحمد ومتولی، ناریمان إسماعیل وغادة، عبد المنعم. (2013م). مناهج البحث فی علم المعلومات والمکتبات فی القرن الحادی والعشرین. القاهرة: المکتبة الأکادیمیة.
الخلیفة، حسن جعفر. (2005م). المنهج المدرسی المعاصر. مکتبة الرشد: الریاض.
رحمانی، إسحق ووحید أعظمی نجاد. (1396هـ ش). «تحلیل محتوی کتاب اللغة العربیة للصف الثامن فی إیران علی أساس معاییر اختیار وتنظیم المحتوی الدراسی من وجهة نظر المعلّمین فی مدینة یاسوج»، دراسات فی تعلیم اللغة العربیّة وتعلُّمها. العدد 3. ص 36 – 11.
رشیدی، ناصر. (1388ه.ش). چهارچوبی جامع برای ارزیابی کتب درسی دانشگاهی. فصلنامه عیار. شماره 22. ص 21 - 36.
رضوان، أبو الفتوح والآخرون. (1982م). الکتاب المدرسی: فلسفته وتقویمه واستخدامه، مکتبة الأنجلو المصریّة.
ریان، فکری حسن. (1999م). تخطیط المناهج الدراسیة وتطویرها، مکتبة الفلاح للنشر والتوزیع.
زارع، ساجد و کارگر، علی اصغر. (1397هـ ش). «تحلیل تمارین کتاب العربیة للصفّین العاشر والحادی عشر للمرحلة المتوسّطة الثّانیة بالمدارس الإیرانیة فی ضوء تصنیف بلوم للأهداف المعرفیة». دراسات فی تعلیم اللغة العربیّة وتعلُّمها. العدد 5. ص 26 – 11.
سازمان پژوهش وبرنامه ریزی آموزشی. (1396ه.ش). عربی زبان قرآن (3) رشته ادبیات و علوم انسانی. پایه دهم. دوره دوم متوسطه. دفتر تألیف کتاب‌های درسی عمومی ومتوسّطه نظری. وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران.
صبری، ماهر إسماعیل والآخرون. (2008م). التقویم التربوی أسسه وإجراءاته.الریاض: مکتبة الرشد.
طعیمة، رشدی. (2005م). الأنشطة اللغویة: أنواعها، معاییرها، استخداماتها، القاهرة: دار الکتاب الجامعی.
عرب، اعظم. (1393ه.ش). ارزیابی کتاب درسی زبان انگلیسی پایه هفتم بر پایه مدل تاملینسون. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته ی زبانشناسی (گرایش همگانی). دانشگاه آزاد اسلامی (واحد شاهرود).
عصفور، جابر.(2008م). قراءة النقد الأدبی. بیروت: دار الکتب اللبنانیة.
الفوزان، إبراهیم. (2011م). إضاءات لمعلمی اللغة العربیة لغیر الناطقین بها. الریاض: مکتبة العربیة للجمیع.
متّقی زاده، عیسی و مهین حاجی زاده، و کاوه خضری، (1393ش). نگاهی به کتاب عربی اوّل دبیرستان براساس الگوها و ملاکهای تحلیل و سازماندهی محتوا، فصلنامه جستارهای زبانی، دوره ی پنجم، شماره 3 ، ص 237 - 260.
محمودی، محمّد هادی، و احمدی صفا، محمّد. (1393). ارزشیابی الگو محور کتابهای انگلیسی برای اهداف خاص (esp). پژوهشنامه ی انتقادی متون و برنامههای علوم انسانی. شماره3، ص 113 - 133.
مدکور، علی أحمد. (2008م). تدریس فنون اللغة العربیة النظریة والتطبیق. عمان: دار المسیرة،.
مرعی، توفیق أحمد. (2004م). المناهج التربویّة الحدیثة مفاهیمها وعناصرها وأسسها وعملیاتها. عمان: دار المسیرة.
ملّا إبراهیمی، عزّت، و فریبا سبکرو، وحامد جنادلة، (1395ش). دراسة نقدیة علی مفاهیم الکتب العربیة التعلیمیة (کتاب اللغة العربیة للعام الثّالث فی مرحلة الثّانویة للعلوم الإنسانیة نموذجاً)، دراسات فی تعلیم اللغة العربیّة وتعلُّمها. العدد 1. ص 53 - 68.
نظری، یوسف، و علی خطیبی، (1396ش). مستوى مقروئیّة کتب اللغة العربیة فی المرحلة الثانویة الأولی والإعدادیة القدیمة فی إیران (دراسة مقارنة علی أساس معادلة فرای)، دراسات فی تعلیم اللغة العربیّة وتعلُّمها. العدد 2. ص 85 - 104.
نیکوبخت، محمّدرضا، وعلی نظری، و سیّد محمود میرزائی الحسینی، و دانش محمّدی رکعتی. (1397ش). تطوّر الکتب المدرسیة فی مادة اللّغة العربیة فی قسم العلوم الانسانیة من سنة 1961 – 2017م فی ضوء طرائق تعلیم اللغات الأجنبیة. دراسات فی تعلیم اللغة العربیّة وتعلُّمها. العدد 4، ص 79 – 104.
Al-sowat, H. (2012). An evaluation of English language text book say it in English for first year intermediate grade in Saudi Arabia. Journal of studies in curriculum and supervision, vol 3, No 2. p. 332-413.
Mckay, S. L. (2003). Toward an appropriate EIL pedagogy: Re-examining common ELT assumptions. International Journal of Applied Linguistics, Vol.13, No.1. p. 1-22.
Tomlinson, Brian, (2003). Developing Material for Language Teaching, second edition. London: Bloomsbury Academic publication.