شیراز، جامعة شیراز، کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة، قسم اللغة العربیة وآدابها

نوع المستند: علمیة محکمة

المؤلفون

1 أستاذ مشارک فی قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة تربیت مدرس

2 أستاذ مساعد فی قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة تربیت مدرس

3 خریجة الماجستیر فی فرع اللغة العربیة وآدابها بجامعة تربیت مدرس

4 مرشح الدکتوراه فی فرع اللغة العربیة وآدابها بجامعة تربیت مدرس

10.22099/jsatl.2020.33277.1064

المستخلص

لم تدوّن المعاجم المتناولة فی أیدی متعلّمی اللغة العربیّة من الناطقین بالفارسیّة علی أساس تحلیل الحاجات والتحلیل التقابلی بین اللغتین الأم والمدروسة، کما تفتقر هذه المعاجم إلی الصورة. الأمر الذی یؤدّی إلی الغموض وبروز صعوبات تعرقل العملیّة التعلیمیة برمتها، کما یحول دون الطالب الفارسی وتحقیق أهدافه اعتمدت هذه الدراسة علی المنهج الوصفی-التحلیلی (التحلیل التقابلی). ومن معاییر إعداد معجم عربی مصوّر لمتعلّمی اللغة العربیّة من الناطقین بالفارسیّة أن یتمّ إعداده على أساس منهج التحلیل التقابلی بین المفردات المشترکة فی اللغتین العربیّة والفارسیّة فی سدّ الحاجات اللغویة وذلک بتقدیم مادة معجمیّة تتضمّن المفردات المشترکة الشائعة توفّر على الطلّاب الوقت والجهد اللازمین لتعلّم مفردات اللغة العربیّة ومعانیها ووجوه تشابهها وافتراقاتها عن الفارسیّة؛ ثمّ تستعرض الدراسة نبذة ممّا أنجزت من الإجراءات فی تصمیم المعجم المصوّر للمفردات المشترکة الشائعة لمتعلّمی العربیّة من الناطقین بالفارسیّة. وممّا توصّلت إلیه الدراسة هو أنّ إعداد معجم تعلیمی من خلال تقدیم قائمة من المفردات مقسّمة حسب المجالات المختلفة سیکون ذا أثر ملحوظ فی تعلّم الطلّاب اللغة المدروسة، کما أنّ التحلیل التقابلی بین اللغتین العربیّة والفارسیّة ومعرفة وجوه التشابه والافتراق بینهما من خلال الجمل والصور من کلتا اللغتین سیساهم فی تعجیل عملیّة تعلّم العربیّة والمهارات الأربع من قبل الناطقین بالفارسیّة ویمنع من وقوعهم فی التداخل اللغوی.

الكلمات الرئيسية

عنوان المقالة [English]

Criteria for compiling picture dictionary of common words for Iranian learners of Arabic

المؤلفون [English]

  • Isa Motaghizadeh 1
  • Hadi Nazari Monazzam 2
  • Tahere khanabadi 3
  • adnan zamani 4

1 Associate professor in Arabic Language and Literature, Tarbiat Modares University. Iran.

2 Assistant Professor, Arabic Language and Literature, Tarbiat Modares University. Iran.

3 Graduate student, Arabic Language Learning, Tarbiat Modares University. Iran.

4 PHD student in Arabic literature and language, Tarbiat Modares University. Iran.

المستخلص [English]

The dictionaries used by learners of Arabic who speak Persian are generally not written on the basis of needs analysis and a comprehensive comparison between the learners L1 and the target language. These dictionaries also lack interesting images.  Such issues lead to ambiguity and create problems and obstacles in learning Arabic for Iranian students. This study discusses the main criteria for compiling an Arabic learner dictionary for those learners who speak Persian as their L1. The study is based on a comparative analysis of the common vocabulary in Arabic and Persian in the field of linguistic needs in order to provide a lexical material with common and popular vocabulary that summarizes the time and effort required to learn Arabic words and meanings. The study then reviews the progress achieved in the design of the glossary of the words common to Iranian learners of Arabic, with the aim of making an active contribution to the teaching of the Arabic language to speakers of Persian. The conclusion of the study is that providing a list of words divided into different areas as images of an educational dictionary will have a significant impact on students’ learning of writing skills. The comparative analysis between Arabic and Persian languages and knowledge of similarities and differences through sentences and scripts from both languages will contribute to speeding up learning Arabic and its skills by Iranian students.

الكلمات الرئيسية [English]

  • Illustrated Dictionary
  • common vocabulary
  • Persian speakers
  • comparative analysis
  • Needs analysis

إبراهیم، حمادة. (1987). الاتجاهات المعاصرة فی تدریس اللغة العربیة واللغات الحیة الأخرى لغیر الناطقین بها. القاهرة: دار الفکر العربی.
ابن منظور، محمد بن مکرم. (د.ت). لسان العرب. بیروت: دارصادر.
ابوالخیر، احمد مصطفى. (2006). علم اللغة التطبیقی بحوث ودراسات. المنصوره: دارالأصدقاء.
أمینی، ادریس و شهریار نیازی. (1392). «ماهیت و پیامدهای تحول معنایی واژگان عربی در زبان فارسی». جستارهای زبانی. دوره6(پیاپی23). ص53-76.
أنیس، إبراهیم وعبداللّه منتصر. (د.ت). المعجم الوسیط. الطبعة الرابعة. مصر: مکتبة الشروق الدولیة.
بن مدور، سلیمة. (2006). المعجم المدرسی بین التألیف والاستعمال. رسالة لنیل شهادة ماجستیر. کلیة الآداب واللغات. جامعة الجزائر. الجزائر.
رانینک، رویس و جان کلاور و راجر برونینک. (1377). روانشناسی شناختی برای معلمان. ترجمه علینقی خراز. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
الجوهری، إسماعیل بن حمّاد. (1956). الصحاح. الطبعة الرابعة. بیروت: دار الملاین.
دهخدا، علی اکبر و دیگران (1325). لغتنامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
رمضانی، ربابه (1396). «واژگان تحول یافته عربی در فارسی و چالشهای فراروی مترجمان». پژوهش های ترجمه در زبان و ادبیات عربی. سال 7. شماره 16. ص150-169.
سیاح، أحمد. (بیتا). فرهنگ جامع نوین عربی فارسی. تهران: کتابفروشی اسلام.
صدری أفشار، غلامحسین و نسترن حکمی و نسرین حکمی (1382). فرهنگ گزیده فارسی. تهران: فرهنگ معاصر.
ضیاء‌حسینی، محمد. (1392). مبانی زبان‎شناسی مقابله‌ای. چاپ اول. تهران: رهنما.
الفاعوری، عونی وإیناس أبو عوض. (2012). «أثر استخدام الصورة فی تعلیم اللغة العربیة للناطقین بغیرها فی الجامعة الأردنیة». دراسات العلوم الإنسانیة والاجتماعیة. المجلّد 39. العدد 2. ص275-284.
فتحی واجارکاه، کورش. (1381). «نقد و بررسی جایگاه مطالعات نیازسنجی در فرایند برنامه‌ریزی درسی». علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س)، سال 12. شماره 42. ص73-104.
فرشیدورد، خسرو. (1347). عربی در فارسی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
القاسمی، علی ومحمد علی. (1991). التقنیات التربویة الحدیثة فی تدریس اللغة العربیة لغیر الناطقین بها. منشورات المنظمة الإسلامیة للتربیة والعلوم والثقافة.
قریب، محمد. (1367). واژه نامه نوین. تهران: بنیاد.
عبدالراجحی، عبده. (1424). علم اللغة التطبیقی وتعلیم اللغة العربیّة. الطبعة الثانیّة. بیروت: دارالنهضة العربیّة.
عمید، حسن. (1357). فرهنگ عمید. تهران: امیرکبیر.
العناتّی، ولید أحمد (2009)، «بحث مفردات العربیّة دراسة لسانیّة تطبیقیّة فی تعلیمها للناطقین بغیرها»، المؤتمر العالمی لتعلیم اللغة العربیّة لغیر الناطقین بها، المملکة العربیّة السعودیة، جامعة اللملک السعود، معهد اللغة العربیّة.ص483-558.
غریبی، افسانه. (1392). واکاوی نیازهای زبانی فارسی‌آموزان: معرفی انگاره عملیاتی و سطح‌بندی نیازها. رساله دکترای زبان‌شناسی همگانی. تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
کهریزی، سپیده. (1392). کتاب طلایی بررسی مقابله‌ای ساخت جمله فارسی و انگلیسی. چاپ اول. تهران: انتشارات طلایی پویندگان دانشگاه.
متقی زاده، عیسى. (1389). «الحاجات اللغویة العملیّة لمتعلّمی العربیّة من الناطقین بغیرها». الجمعیّة الإیرانیة للغة العربیّة وآدابها. المجلد6. العدد17. ص43-62.
محمدی‌ رکعتی، دانش وزملاؤه. (1394). «نیازسنجی برنامه درسی مهارت‌های زبانی در مقطع کارشناسی رشته زبان و ادبیات عربی». جستارهای زبانی. دوره 6(پیاپی25). ص251-274.
المرسی، محمد حسن. (2008). قراءة الصورة مدخل إلى التفکیر التأملی والتعبیر الإبداعی. القاهرة: المکتبة العالمیة للنشر والتوزیع.
معلوف، لویس. (۱۹۶۷). المنجد الأبجدی. الطبعة الثالثة. بیروت: دار المشرق.
معین، محمد. (1389). فرهنگ فارسی معین. چاپ دوم. تهران: انتشارات بهزاد.
نامداری، إبراهیم ویوسف نظری وحسین عالی مهر. (1397). «فاعلیّة استخدام استراتیجیة الصور التفسیریة فی تنمیة المفردات ومهارات الصرف والنحو للغة العربیّة لدی طلبة المدارس الثانویة فی کرمانشاه». دراسات فی تعلیم اللغة وتعلّمها، العدد4. ص129-146.
نصیری، حافظ. (1390). روش ارزیابی و سنجش کیفی متون ترجمه شده از عربی به فارسی. چاپ اول. تهران: سمت.
هارتمان، ر.ر.ک. (1371). «مبانی نظری و علمی تدوین فرهنگ»، ترجمه حسن هاشمی میناباد، مجله فرهنگ، شماره 13. ص245-260.

Aarts, F., & Wekker, H. (1990). “Contrastive grammar: theory and practice”. Further insights into Contrastive Analysis. Amsterdam, J. Benjamins. 163-73.
James C. (1981). Contrastive Analysis. Harlow: Longman.
Fisiak ,J. (1985). Contrastive Analysis and the language teaching. Oxford, England: Pergamon press.
James C. (1981). Contrastive Analysis. Harlow: Longman.
Sholihah, Himayatus. (2009). “Teaching English Vocabulary Using Pictures To The Fifth Grade Students Of Sdn Tugu Jebres”. Surakarta. English Diploma Program Faculty Of Letters And Fine Arts Sebelas Maret University. No. 120. p. 11-40.
Whitman, R. L. (1970). “Contrastive analysis: Problems and procedures”. Language Learning, 20(2), 191-197.‏

إدریس جوهر، نصرالدین. (د.ت). «مبادئ تعلیم الکلمات العربیة للناطقین بلغات أخرى». http://lisanarabi.net/.
سکر، شادی مجلی. (2016). «طرق تنمیة المفردات فی المناهج التعلیمیة للغة العربیّة لغیر الناطقین بها». https://www.alukah.net/library/0/100259/.
-Elsy, Y., & Novita, D. (2013). Teaching vocabulary by using picture to the third grade students. Jurnal Pendikan dan Pembelajaran. https://www.semanticscholar.org/paper/teaching-vocabulary-by-using-picture-to-the-third-elsy-sofian/