شیراز، جامعة شیراز، کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة، قسم اللغة العربیة وآدابها

نوع المستند: علمیة محکمة

المؤلفون

1 أستاذ مساعد فی قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة شیراز

2 مرکز منطقه اطلاع رسانی وعلوم وپایگاه استنادی علوم جهان اسلام

10.22099/jsatl.2020.38016.1102

المستخلص

یمثّل التحلیل السیانتومتری منهجا متعارفاً لتقییم النشاطات العلمیّة ویعتبر تحلیل الکلمات المشترکة من المؤشّرات الهامّة للمنهج. هذه الدراسة تسلّط الضوء على مستندات علمیّة فی اختصاص اللّغة العربیّة وآدابها فی قاعدة web of science. تهدف هذه الدراسة إلى تقییم الانتاجات العلمیّة لاختصاص اللّغة العربیّة وآدابها فی العالم کما یتمّ رسم خریطة العلوم لها عبر طرق حدیثة سیانتومتریة بهدف مشاهدة المعلومات العلمیّة المنشورة حیث تابعناها بواسطة  الکشف عن تعاون المؤلّفین والمؤسّسات والبلدان الشقیقة. وقد اعتمدنا فی بحثنا هذا على المنهج التوصیفی ـ الوظیفی باختیار الاتجاه السیانتومتری کما استخدمنا المنهج الکمیّ وتحلیل المستندات ووظّفنا قاعدة وب للعلوم مصدرا لتجمیع البیانات وبرمجیة رسم الشبکة لتحلیلها. ویشتمل مجتمع الإحصاء على 1507 وثیقةً مکشوفة فی اختصاص تعلیم اللّغة العربیّة وآدابها. یشهد الانتاج العلمیّ فی حقل تعلیم اللّغة العربیّة وآدابها وتیرة متنامیة والمؤلّفون لهذا الحقل لا یرغبون إلى ایجاد التعاون العلمیّ مع الآخرین کما لا توجد مشارکات علمیّة وعلاقات دولیّة جدیرة بالذکر بین المؤلّفین والولایات المتحدة والسعودیة، واللتان تشکلّان أکبر نسبة من الانتاج فی هذا الحقل کما تکشف النتائج عن موضوعات مثل علوم الحاسوب، والتحقیقات والبحوث التعلیمیّة، واللسانیات، والهندسة، وعلم النفس والدین کموضوعات أولى کما تعتبر کلمات مثل العربیّ ، واللّغة العربیّة، واللّغة، والتعلیم من اللّغات الأکثر استعمالا فی هذا الحقل. وتؤکّد نتائج الدراسة هذه على أهمیّة الاهتمام بالانتاج العلمیّ فی حقل تعلیم اللّغة العربیّة وإیجاد العلاقات بین المؤلفین والمؤسّسات التعلیمیة والبحثیة فی البلدان المختلفة خاصة البلدان العربیّة. 

الكلمات الرئيسية

عنوان المقالة [English]

A Word Co-Occurrence analysis of Teaching Arabic Language and Literature Scientific Productions Indexed in Web of Science (Wos): Making a Science Mape

المؤلفون [English]

  • Mousa Arabi 1
  • fatemeh Ali nejad chomazcoti 2

1 Shiraz University

2 Regional Information Center for Science

المستخلص [English]

Scientometrics is one of the most common methods in evaluating scientific productions and one of its important features is word co-occurrence analysis. The present study examines the scientific productions of Arabic language and literature in Web of Science database. The purpose of this study is to evaluate the world’s scientific productions in Teaching Arabic language and literature, and making a science map using new scientometric methods for the visibility of published scientific information, which shows the interactions among authors, partner institutions and countries. This research uses scientometric methods along with quantitative methods and citation analysis. The data collection resource is WoS and data analysis tools include network mapping software. The statistical population is 1507 indexed documents in Arabic language. Findings showed that scientific productions in Teaching Arabic language and literature subject area have a growing trend. Authors in this subject area are not in favor of collaborating with other authors. Internationally, authors’ scientific relationship and collaboration is not very optimistic. Most of these collaborations and productions belong to the United States and Saudi Arabia. Accordingly, computer sciences, educational researches, linguistics, engineering, psychology and religious subjects are the top ones in this area. On the other side, Arabic dictions, Arabic language, language, and education are among the most widely used words in this field. The results of the present study also emphasize the importance of paying attention to scientific productions in Arabic Language Teaching and scientific collaborations among authors and educational and research institutions in different countries, especially Arab countries.

الكلمات الرئيسية [English]

  • Scientific Productions
  • Science Citation Index (SCI)
  • Arabic Language and Literature Teaching
  • Word Co-Occurrence
  • Science Map

ارشدی، هما و دیگران. (1396). «ترسیم و تحلیل شبکههای همنویسی پژوهشگران دانشگاه شهید بهشتی در حوزههای علوم اجتماعی، انسانی و هنر». پژوهشنامه علم سنجی. دوره 3. شماره 1. ص 70-48.
بدر، أحمد أنور؛ المکاوی، عواطف علی. (2007). «مصر علی الخریطة العالمیة للعلم والتکنولوجیا، دراسات سیانتومتریة مقارنة لموقع مصر بین دول الشرق الأوسط و بعض دول العالم». الإتجاهات الحدیثة فی المکتبات والمعلومات. المجلد 14. العدد 27. ص 166-133.
بیزان، حنان الصادق. (2016). «قیاس أداء النشاط العلمی لقسم دراسات المعلومات بالأکادیمیة اللیبیة، دراسة سیانتومتریة». ورقة بحثیة مقدمة للمؤتمر العلمی الدولی «قیاسات المعلومات ومعامل التأثیر العربی». جمهوریة مصر العربیة - الإسکندریة بالفترة من 6-9 أغسطس.
بیگلو، محمدحسین؛ ابوطالبی، پروانه.(1395). «ترسیم شبکه هم تالیفی پژوهشگران حوزه کتابداری و اطلاع رسانی طی سال های 2006-2016». فصلنامه مطالعات دانش شناسی. دوره 3. شماره 9. ص 20-1.
پروینی، خلیل. (1389). «بررسی و نقد روش آموزش زبان عربی به شیوه مستقیم (بررسی موردی: کتابهای دکتر حسین خراسانی)». فصلنامه پژوهشهای زبان و ادبیات تطبیقی. دوره 1. شماره 2. ص 32-7.
جوانرودی، مصطفی و دیگران. (1397). «ارزیابی وضعیت آموزشهای دانشگاهی برای ترویج کارآفرینی در رشته زبان و ادبیات عربی (با تکیه بر محتوای آموزشی و روشهای تدریس)». مجله انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی. دوره 14. شماره 47. ص 136-117.
خاصه، علی اکبر و دیگران. (1390). «وضعیت تولیدات علمی محققین ایرانی رشته انگل‌شناسی در پایگاه اطلاعاتی آی.اس.آی». مجله میکروب‌شناسی پزشکی ایران. شماره 3 (بهاروتابستان). ص 53-65.
خشبة، سامی. (2002). حوار الحضارات. القاهرة. الهیئة المصریّة العامة للکتّاب.
دانیالی، سمیرا؛ نقشینه، نادر. (1397). «مطالعه روند پژوهش و ترسیم نقشه دانش قلمروهای پژوهشی فعال حوزه بازیابی تصویر بر اساس مقالات نمایه‌‌شده در وب آو ساینس از سال 2001-2012». پژوهش نامه علم سنجی، دوره 4. شماره 7. ص 119-142.
رجبی، فرهاد. (1395). «چالش تجاری‌سازی آموزش زبان عربی در ایران». مجله انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی. دوره 12. شماره 40. ص 234-213.
زندیان، فاطمه و دیگران. (1398). «تحلیل شبکه همکاری علمی پژوهشگران حوزه پزشکی ایران با استفاده از شاخص های شبکه اجتماعی». پژوهش نامه علم سنجی. دوره 5. شماره 9. ص 99-116.
سجادیان، محمد؛ محمدی، اکرم. (1395). «تحلیل و ترسیم ساختار شبکه علمی همنویسندگی (همتالیفی) و شبکه همکای مقالات ارائه شده در چهاردهمین و پانزدهمین و شانزدهمین همایش صنایع دریایی». هجدهمین همایش صنایع دریایی. کیش.
الصبحی، محمد إبراهیم حسن. (2016). « النشر العلمی الدولی فی مجال تقنیة المعلومات تحلیل سیانتومتری لإسهامات الدول العربیة». بحوث فی علم المکتبات والمعلومات. العدد 16. ص127-57.
فسنقری، حجت الله؛ عادل، محمدرضا. (1397). «بررسی مقایسه ای آسیب شناسی یادگیری و آموزش زبان انگلیسی و عربی در ایران از دیدگاه دبیران آموزش و پرورش: یک تحقیق داده بنیاد». جستارهای زبانی. دوره 9. شماره 2. ص 207-181.
قادری، فاطمة والآخرون. (1398). «دراسة إشکالیات تعلّم اللغة العربیّة لدی طلبة فرع اللغة العربیة وآدابها علی أساس حاجات المتعلّمین». دراسات فی تعلیم اللغة العربیة وتعلّمها. السنة الرابعة. العدد السابع. ص93-77.
کریمی، اعظم؛ انصاری، نرگس .(1391). «بررسی وضعیت روشهای تدریس آموزش زبان عربی و انگلیسی در دانشگاه بین المللی امام خمینی». اولین همایش میان رشتهایی آموزش و یادگیری زبان. دانشگاه فردوسی.
محمدی، اکرم (1386). «تاثیر ارتباطات بر تولید دانش». جامعه شناسی ایران. دوره 8. شماره 1. 75-52.

Gossart, C., and Özman, M. (2008). “Co-authorship networks in social sciences: The case of Turkey”. Scientometrics, Vol. 78. No 2, pp.323-345.
Kuzhabekova, A. (2011). Impact of co-authorship strategies on research productivity: a social network analysis of publications in Russia Cardiology University of Minnesota. http//www/conservancy.umn.edu
Noruzi, A. , Abdekhoda, M. (2014). “Scientometric analysis of Iraqi-Kurdistan universities’ scientific productivity”. The Electronic Library. Vol. 32. No. 6. pp. 770-785.
Sabah, F., Hassan, S., Muazzam, A., Iqba, S., Soroya, S. H., and Sarwar, R. (2019). “Scientific collaboration networks in Pakistan and their impact on institutional research performance: A case study based on Scopus publications”, Library Hi Tech, Vol. 37. No. 1, pp. 19-29.
Yan, E., Ding, Y., and Zhu, Q. (2010). “Mapping library and information science in China: A coauthorship network analysis”, Scientometrics, Vol. 83, No. 1, pp.115-131.
Wang, T., Zhang, Q., Liu, Z., Liu, W., and Wen, D. (2012). “On social computing research ollaboration patterns: a social network perspective”, Frontiers of Computer Science, No. 6, pp.122-130.